Duurzaam reizen zonder dat je vakantie een boetedoening wordt

De grootste misvatting over duurzaam reizen? Dat het iets is voor mensen die vrijwillig op houtblokken slapen en hun tandenborstel van bamboe uit een jutezak halen. En nee je hoeft ook geen geitenwollen sokken te dragen. Onzin. De meeste CO2-winst zit niet in je bamboe-borstel, maar in twee beslissingen die je maakt voordat je koffer open is: hoe je ergens komt, en hoe lang je blijft.

Daar begint het. En de groenere keuze is meestal ook gewoon de leukere. In elk geval eentje met avontuur en een reis om nooit te vergeten.

Je vlucht bepaalt bijna alles

Even eerlijk. Je kunt op je bestemming vegetarisch eten, met een herbruikbare fles rondlopen en je handdoek netjes hergebruiken, maar één retourvlucht naar Bali gooit dat allemaal in één klap overhoop. Een langeafstandsvlucht als Amsterdam-Bali en terug staat al gauw voor enkele duizenden kilo’s CO2 per persoon. Ter vergelijking: de gemiddelde Nederlander stoot in een heel jaar naar schatting enkele duizenden kilo’s uit door persoonlijke consumptie. Eén zo’n reis slokt dus een fors deel op.

Betekent dat nooit meer vliegen? Nee. Wel: vlieg minder vaak en blijf langer. Drie keer per jaar een weekendje wegvliegen is slechter dan één keer drie weken. En kijk serieus naar de trein. Vanuit Nederland zit je met de nachttrein zo in Wenen, Zürich of Innsbruck. Parijs is een paar uur, Berlijn iets langer. Voor kortere afstanden binnen Europa verslaat de trein het vliegtuig vaak ruimschoots qua uitstoot, en je begint je reis niet met twee uur in een security-rij.

Wie graag dichter bij huis blijft, ontdekt trouwens dat Nederland verrassend veel te bieden heeft. We schreven eerder over de verborgen juweeltjes van Nederlandse dorpjes die je met de fiets of trein bereikt. Geen jetlag, wel avontuur.

Een eco-resort is niet automatisch groen

Hier moeten we streng zijn. Het woordje ‘eco’ voor een resort betekent op zichzelf weinig. Marketing, tot je bewijs ziet. Een lodge die zichzelf ‘eco’ noemt maar de airco dag en nacht laat draaien, water uit een uitdrogende rivier tapt en zijn personeel onderbetaalt, is een greenwash-machine met een leuke naam.

Waar let je dan wél op? Kijk of een accommodatie zonne-energie gebruikt, regenwater opvangt, lokaal en seizoensgebonden kookt en personeel uit de omgeving in dienst heeft. Certificeringen als Green Key, Travelife of het strengere EarthCheck zeggen meer dan een groen logootje dat iemand zelf heeft ontworpen. Vraag het gewoon. Een échte eco-plek is trots op de details en vertelt je precies waar het water vandaan komt.

Sommige plekken maken er iets bijzonders van. Boomhutten die op palen boven het regenwoud zweven, of lodges volledig gebouwd van gerecycled materiaal. We verzamelden een tijdje terug de meest bizarre hotels ter wereld, en een verrassend deel daarvan draait juist op een radicaal duurzaam idee.

Blijf langer, geef lokaal uit

Overtoerisme is het probleem waar niemand op vakantie aan wil denken. Barcelona, Venetië, Dubrovnik: steden die kreunen onder de massa die er één middag doorheen dendert, een selfie maakt en weer verdwijnt. Een groot deel van dat geld belandt bij internationale cruise- en hotelketens, niet bij de bakker om de hoek.

De tegenbeweging is simpel en veel prettiger: ga naar plekken die de drukte nog niet kennen, blijf er wat langer en geef je geld uit bij lokale ondernemers. Boek een kamer bij een familiepension in plaats van een keten. Eet waar de buurtbewoners eten. Huur een gids die er geboren is. Je reist niet alleen groener, je krijgt ook een reis terug die niet uit een folder komt.

Februari is trouwens een uitgelezen maand om buiten het hoogseizoen te reizen, wanneer de drukte weg is en de prijzen laag. We zetten een rij leuke bestemmingen voor februari op een rij die precies dat mogelijk maken.

Verantwoorde activiteiten: het olifantenritje-probleem

Groen op reis betekent ook nadenken over wat je dáár doet. Dat olifantenritje in Thailand voelt magisch tot je weet hoe die dieren worden afgericht om zich te laten berijden. Datzelfde geldt voor selfies met tijgers of zwemmen met dolfijnen in veel te kleine bassins.

De vuistregel is verrassend eenvoudig. Doet een dier iets wat het in het wild nooit uit zichzelf zou doen, dan klopt er iets niet. Kies in plaats daarvan voor opvangcentra waar je dieren op afstand observeert, wandel- of duiktochten met natuurgidsen, of vrijwilligerswerk bij échte natuurprojecten. Snorkelen boven een rif waar je niks aanraakt, is oneindig veel gaver dan een dolfijn een kunstje laten doen.

De vijf keuzes die het meeste opleveren

Duurzaam reizen wordt behapbaar zodra je stopt met alles tegelijk willen doen. Dit zijn de vijf beslissingen die verreweg het meeste verschil maken:

1. Reis minder vaak, maar blijf langer per keer.
2. Pak de trein voor kortere afstanden binnen Europa.
3. Kies overnachtingen met een aantoonbaar duurzaam verhaal, geen loos ‘eco’-label.
4. Geef je geld uit bij lokale ondernemers in plaats van internationale ketens.
5. Zeg nee tegen activiteiten waar dieren of mensen voor lijden.

Al het andere, je herbruikbare fles, je vaste zeep, je stoffen tas, is mooi meegenomen. Maar begin bij de grote knoppen.

Groen reizen hoeft niet duur te zijn

Nog een hardnekkige mythe: duurzaam reizen kost een vermogen. Het tegendeel is vaak waar. Een lokaal pension is vaak goedkoper dan een keten. De trein naar Parijs kan minder kosten dan het vliegtuig plus de transfers. Buiten het hoogseizoen betaal je vaak een stuk minder. Wie slim plant, reist geregeld groener én goedkoper, precies zoals we uitleggen in ons stuk over budgetreizen zonder je spaarrekening te plunderen.

Duurzaam reizen is geen boetedoening en geen wedstrijd wie het meest ascetisch kan zijn. Het is gewoon beter reizen. Rustiger, echter, met meer contact en minder haast. Je ziet meer wanneer je langzamer gaat. En de plekken die je bezoekt, staan er over tien jaar hopelijk nog. Dat is uiteindelijk het mooiste souvenir dat er is.

En ga je dan toch een keer die lange mooi vliegreis maken dan weet je nu dat je er dan ook vooral wat langer moet blijven 😉 een beter excuus dan duurzaamheid kunnen wij je niet geven.

Bon Voyage.